Poliester to syntetyczny materiał wytwarzany z włókien politereftalanu etylenu, czyli PET. Jego najważniejsze cechy to duża odporność na gniecenie, szybkie schnięcie i stabilność koloru, ale jednocześnie słabsza przewiewność niż w przypadku bawełny. W tym artykule wyjaśniamy, jak powstaje ta tkanina, gdzie się sprawdza i jak o nią dbać.
Czym jest poliester i jak powstaje?
Poliester to tworzywo w pełni syntetyczne, co oznacza, że nie powstaje z surowców roślinnych ani zwierzęcych. Jego podstawę stanowi politereftalan etylenu (PET) – ten sam związek, z którego produkuje się butelki plastikowe oraz folie. Polimer ma wiązania estrowe i uzyskuje się go między innymi w procesie estryfikacji hydroksykwasów.
Prace nad tym materiałem trwały już w latach 30. XX wieku, a pierwszy patent przyznano w 1941 roku brytyjskim chemikom Jamesowi Tennantowi Dicksonowi i Johnowi Rexowi Whinfieldowi. Szeroka popularność przyszła w latach 60. i 70., gdy poliester uznano za przełomowe rozwiązanie w odzieży. Obecnie wykorzystuje się go w ponad 60% produkowanych artykułów odzieżowych na całym świecie. Do wytworzenia materiału używa się również ropy naftowej, co pozostaje jednym z głównych zarzutów wobec tej tkaniny.
Granulat PET topi się zwykle w temperaturze około 250–260°C, a następnie przeciska przez dysze przędzalnicze w procesie melt-spinning.
Jakie właściwości ma poliester?
Właściwości tkaniny zależą od konkretnej odmiany włókna oraz od technologii wykończenia. Może być gładki, teksturowany, matowy lub lekko połyskujący, a także cienki albo bardziej mięsisty. Na ostateczny charakter materiału wpływają między innymi:
- rodzaj splotu,
- gramatura tkaniny,
- grubość włókna,
- wykończenie powierzchni.
W materiałach odzieżowych często pojawia się impregnacja DWR, która ogranicza nasiąkanie wodą i zabrudzeniami. Wyższą ochronę przed deszczem dają powłoki PU lub laminaty z membraną PTFE. Te rozwiązania mają duże znaczenie w kurtkach i softshellach.
Jak poliester reaguje na gniecenie i rozciąganie?
Sprężystość to jedna z najmocniejszych stron tego materiału. Tkanina dobrze wraca do pierwotnego kształtu i trudno o trwałe zagniecenia, dlatego ubrania często nie wymagają prasowania. Sam poliester nie jest jednak elastyczny, więc w odzieży łączy się go z elastanem. W ubraniach codziennych dodatek ten wynosi zwykle od 2% do 5%, a w odzieży sportowej często od 5% do 15%.
Czy poliester oddycha i chłonie wilgoć?
Klasyczna tkanina poliestrowa ma niską higroskopijność i wchłania zwykle poniżej 1% wody w stosunku do swojej masy. To właśnie dlatego tak szybko schnie, ale jednocześnie gorzej przepuszcza powietrze niż bawełna. W odzieży sportowej stosuje się włókna z mikroporami, które poprawiają cyrkulację powietrza i odprowadzanie wilgoci. Na metkach bywa też poliamid – to inne włókno syntetyczne, powstające z karpolaktamu. Jest on bardziej rozciągliwy i ma nieco lepsze właściwości higroskopijne niż poliester.
Jak wypada trwałość koloru i odporność na uszkodzenia?
Tkanina poliestrowa jest odporna na tarcie, rozciąganie i częste pranie. Barwi się ją głównie barwnikami dyspersyjnymi w wysokiej temperaturze, dzięki czemu kolory długo pozostają intensywne i nie blakną po kolejnych praniach. Hydrofobowy charakter włókien sprawia, że plamy z wody, soku czy wina trudniej wnikają w strukturę materiału.
Gdzie poliester sprawdza się najlepiej?
Zastosowanie tego tworzywa jest bardzo szerokie i wykracza poza zwykłą odzież. W branży tekstylnej ceni się go za wytrzymałość, niską chłonność wody oraz szybkie schnięcie. Dzięki tym cechom trafia do odzieży sportowej, codziennej, a także do wyposażenia domów i przemysłu.
Odzież sportowa i outdoorowa
Koszulki treningowe, legginsy, bluzy, kurtki narciarskie i softshelle często powstają z włókien poliestrowych. Materiał nie chłonie potu, szybko oddaje wilgoć na zewnątrz i pozostaje lekki nawet podczas intensywnego wysiłku. W kurtkach przeciwdeszczowych dodatkową barierę tworzą powłoki PU lub impregnacja DWR.
Moda codzienna i zastosowania techniczne
W odzieży eleganckiej domieszka poliestru sprawia, że marynarki, spodnie i koszule mniej się gniotą oraz lepiej trzymają formę. W domu tkaniny poliestrowe pojawiają się w zasłonach, obrusach, pokrowcach i tapicerce. W przemyśle tekstylnym i technicznym tworzywo to trafia między innymi do:
- geotekstyliów,
- filtrów,
- taśm,
- laminatów.
W motoryzacji wykorzystuje się je w tapicerkach, pasach bezpieczeństwa oraz materiałach izolacyjnych. Tak szerokie spektrum wynika z możliwości teksturowania, cięcia i wykańczania włókien pod konkretne wymagania techniczne.
Jak poliester wypada w porównaniu z bawełną?
Bawełna to włókno naturalne pochodzenia roślinnego, miękkie i higroskopijne, ale dość szybko się gniecie i dłużej schnie. Poliester jest tańszy w produkcji, bardziej odporny na zagniecenia i rozciąganie, jednak ma niższą przewiewność oraz nie ulega biodegradacji. Wybór między nimi zależy głównie od przeznaczenia ubrania i indywidualnych potrzeb skóry.
Dla osób o wrażliwej cerze bawełna często okazuje się łagodniejsza, natomiast w odzieży sportowej i podróżnej większe znaczenie ma szybkie schnięcie poliestru. Różnice widać również w pielęgnacji – tkanina bawełniana może wymagać prasowania, a poliestrowa zwykle wraca do formy po praniu bez dodatkowych zabiegów. Jeśli zależy Ci na mniejszym obciążeniu środowiska, lepszym wyborem bywa poliester z recyklingu lub odzież z drugiej ręki.
| Cecha | Poliester | Bawełna |
| Pochodzenie | syntetyczne z PET | naturalne roślinne |
| Wchłanianie wilgoci | poniżej 1% masy | higroskopijna |
| Skłonność do gniecenia | bardzo niska | wysoka |
| Szybkość schnięcia | szybka | wolniejsza |
| Biodegradowalność | nie | tak |
Jak prać i pielęgnować tkaniny poliestrowe?
Pielęgnacja odzieży z tego tworzywa nie jest skomplikowana. Włókna mają charakter hydrofobowy, więc wiele zabrudzeń trudniej wnika w strukturę materiału, a plamy zwykle łatwiej usunąć. Wystarczy przestrzegać kilku podstawowych zasad.
Pranie i suszenie
Tkaniny poliestrowe pierzemy w temperaturze 30–40°C. Nawet intensywne wirowanie nie powinno im zaszkodzić, a po wyjęciu z pralki schną wyraźnie szybciej niż bawełna. Dzięki temu sprawdzają się podczas podróży, gdy ubrania trzeba odświeżyć z dnia na dzień.
Prasowanie i przechowywanie
Poliester rzadko wymaga prasowania, ponieważ po zgnieceniu praktycznie wraca do pierwotnego kształtu. Jeśli jednak żelazko okaże się konieczne, lepiej ustawić niską temperaturę – tworzywo jest łatwopalne. Ubrania można składać i pakować do walizki bez obaw o trwałe zagniecenia.
FAQ – najczęściej zadawane pytania
Czym dokładnie jest poliester?
To w pełni syntetyczny materiał zbudowany z politereftalanu etylenu (PET), tego samego związku co butelki plastikowe.
Jak powstaje poliester?
Uzyskuje się go z polimerów PET, powstających m.in. w procesie estryfikacji, a granulat topi się i formuje włókna w procesie melt-spinning.
Jakie są główne cechy użytkowe poliestru?
Charakteryzuje się dużą odpornością na gniecenie, szybkim schnięciem i trwałością koloru, ale ma mniejszą przewiewność niż bawełna.
Czy poliester dobrze odprowadza wilgoć podczas aktywności fizycznej?
Klasyczny poliester ma niską chłonność i słabiej przepuszcza powietrze, jednak włókna z mikroporami poprawiają wentylację i odprowadzanie potu.
Jak poliester zachowuje się przy rozciąganiu i gnieceniu?
Materiał jest sprężysty i rzadko tworzą się trwałe zagniecenia, lecz sam w sobie nie jest elastyczny, więc często łączy się go z elastanem.
Gdzie najczęściej wykorzystuje się poliester?
Stosuje się go w odzieży sportowej i codziennej, w kurtkach i softshellach, a także w wyposażeniu domu i aplikacjach technicznych jak filtry czy taśmy.
Jak prać i prasować ubrania z poliestru?
Prać w 30–40°C; tkanina szybko schnie i rzadko wymaga prasowania, a gdy trzeba, użyć niskiej temperatury żelazka.
